J a z z y ・A l i c e

สืบเนื่องจาก เอนทรี่ "แวะได้ไหม?"

จะขอพูดถึงกรณีการใช้  「～てもいい？」 ไว้ ณ ที่นี้

「～てもいい？」
รูปประโยคนี้คนไทยใช้ผิดเยอะ
เพราะในภาษาไทยจะแปลว่า "～ก็ได้"
ยกตัวอย่าง กรณีที่อาจารย์กนกวรรณเคยเล่าว่ามีอาจารย์ท่านหนึ่งใช้กับอาจารย์ญี่ปุ่นท่านหนึ่ง
ตอนนั้นอาจารย์ญี่ปุ่นไม่มีห้องประจำ อาจารย์จึงเสนอตัวบอกว่า
「ここに使ってもいいですよ」
ถ้าแปลเป็นภาษาไทยตรงตัวเลยคือ
"ใช้ห้องนี้ก็ได้นะคะ"
จะดูสุภาพมาก
แต่ในความรู้สึกของคนญี่ปุ่นคือเหมือนเราไปอนุญาตเขา สภานะเราสูงกว่าเขา
"เธออยากใช้ใช่ไหม ฉันอนุญาต จะใช้ก็ได้นะ"
เป็นการให้อนุญาต 相手 จะดูมีสถานะต่ำกว่าเรา
ประโยคที่ถูกคือ
「使ってください」
แล้วอธิวรรณก็ถามกรณีที่ว่า
ในกรณีที่เราขออนุญาต จะใช้
 「使っていいですか」
ได้หรือไม่
อาจารย์ตอบว่าได้
เพราะรูป～て（も）いいเป็นการขออนุญาต

ที่สงสัยต่อมาคือ 「～てもいい」ในกรณีนี้นั้นเหมือนกับ 「～ってもかまいません」หรือไม่
เพราะเมื่อวันก่อนในคาบＭｅｄｉaของอาจารย์อิไว อาจารย์แจกแจงการสอบปลายภาคไว้ว่า
「電子辞書は使ってもかまいません」
ซึ่งเป็นการอนุญาตให้นักเรียนใช้พจนานุกรมอิเลคทรอนิคส์ได้
และผู้พูดมีสถานภาพสูงกว่า
.........................................

จากชั่วโมงวิชาภาษาศาสตร์ของอาจารย์กนกวรรณ
ได้สรุปเกี่ยวกับแนวคิดหลักการการใช้รูปประโยคชักชวนดังนี้
เราสามารถใช้ได้โดยใช้หลักว่าฝ่ายไหนเป็นฝ่ายที่ได้ผลประโยชน์
       

1.～ましょうか。  ผลประโยชน์     เรา　  相手
2.～ませんか。   ผลประโยชน์     เรา　  相手
3.～てもいい？。ผลประโยชน์     เรา　  相手

จะเห็นว่า ～てもいい เป็นการขออนุญาต ฝ่ายตรงข้ามไม่ได้ เราได้ประโยชน์ฝ่ายเดียว

และเกิดกฎในหัวว่าจะใช้ให้ปลอดภัยต้องใช้รูป「～ませんか」ปลอดภัยที่สุดเวลาจะใช้ชวนใคร
แต่ก็ไม่เสมอไป แต่ตัวเองเป็นคนที่ติดนิสัยที่ไม่ดีในการเรียนภาษาอย่างหนึ่ง
ซึ่งอธิบายได้ด้วยทฤษฎีทีอาจารย์กรกวรรณสอนในห้องคือ

การที่ใช้กฎเดียวกันกับทุกกรณีจนบางทีก็เกิดการผิดพลาดจนติดเป็นนิสัยที่ไม่ดีในการใช้ภาษาที่แก้ไม่ได้
หรือที่เรียกว่า「化石化」(fossilization)
เป็นกรณีที่เกิดจากการเหมารวมสรุปกฎกว้างเกินไปใช้ไม่เลือกหน้า
หรือที่เรียกว่า「過剰一般化」(overgeneralization)

ทำให้ใช้ไม่เลือกหน้าจนเกิดการผิดพลาดขึ้นในกรณีที่ได้อธิบายไปแล้วในเอนทรี่ "แวะได้ไหม?"

edit @ 27 Feb 2010 22:08:51 by jazzyalice

เมื่อวันศุกร์ก่อนปิดกีฬามหาวิทยาลัย (22 มกราคม)  
เจออ.อิเคทานิ จัดดอกไม้อยู่กับอ.กนกวรรณ
ด้วยความอยากช่วยอาจารย์เลยเข้าไปเสนอตัวโดยพูดว่า
「先生、お手伝いにしますか。」
อาจารย์ก็ทำหน้าแปลกๆเล็กน้อย
เราก็เลยถามอาจารย์ว่า ถ้าในกรณีนี้ใช้อะไรดีที่สุด
ระหว่าง
お手伝いします。
お手伝いしましょうか。
お手伝いしませんか。
อาจารย์บอกว่า
ในกรณีที่เป็นผู้ใหญกว่า ถ้าเราอยากช่วยให้ใช้

「お手伝いさせてください」

จะเหมาะสมที่สุดในกรณีนี้
เพราะเหมือนกับเราขออนุญาตช่วย

เราก็เลยสงสัยว่าแล้วกรณีของสัณห์จุฑาก่อนหน้านี้
ที่จะช่วยอาจารย์ยกวิทยุเครื่องเล่นเทป
สัณห์จุฑาบอกว่า
「持ちましょうか」
อาจารย์แก้ให้เป็น
「お持ちしましょうか」
เพื่อเพิ่มความสุภาพยิ่งขึ้น

คำถามคือในกรณีนี้จะสามารถใช้
「お持ちさせてください」
ได้หรือไม่

อาจารย์บอกว่า ไม่สามารถใช้ได้ ใช้แล้วแปลกๆ
โดยส่วนตัวคิดว่าน่าจะเพราะ
เมื่อเรายกเทป เราเห็นอยู่ตรงหน้าว่าอาจารย์ยกเทป
เห็นเป็นความเดือดร้อนว่ากำลังยกอยู่
แต่ในกรณีช่วยอาจารย์จัดดอกไม้
อาจารย์อาจจะคิดว่าเป็นเรื่องไม่ต้องช่วยก็ได้
เป็นเรื่องส่วนตัวของอาจารย์ ถ้าอยากทำก็ต้องขออนุญาตเอา

......................................................
นอกจากกรณีนี้อยากจะยกกรณีของเปี่ยมบุญที่เคยเล่าประสบการณ์ให้ฟัง
เมื่อเทอมที่แล้วที่เรียนวิชา作文กับอาจารย์อิเคทานินั้น
เธอเคยบอกว่า

อยากขอร้องอาจารย์รบกวนให้อาจารย์ช่วยดู作文ให้
เธอใช้ประโยคว่า
「見てほしいです」
ซึ่งเธอบอกว่ามันดูเสียมารยาทมากมื่อมาลองคิดดูแล้ว

ในกรณีนี้ ก็เคยประสบกับตัวเหมือนกัน และเป็นรูปประโยคที่ต้องใช้บ่อยๆ
จึงคิดว่าจำเป็นที่จะต้องทำให้ถูกต้อง และพูดอย่างระมัดระวัง

เมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ ในชั่วโมงวิชาconver ซึ่งเรียนกับอ.อิเคทานิ
ตอนนั้น อยากให้ท่านอาจารย์ช่วยดูสคริปให้จึงพูดไปว่า

「チェックしていただきたいんですが、後でもよろしいでしょうか」

คิดว่า น่าจะเป็นประโยคที่เหมาะสมที่สุดแล้ว
เพราะทีแรกกะจะใช้「見てほしい」แล้ว แต่ฉุกคิดขึ้นมาได้ ว่าเคยมีกรณีผิดพลาดนี้เกิดขึ้น
จึงระมัดระวังพูดให้ช้าลง แล้วลองใช้รูปประโยคนี้ดู อาจารย์ก็ไม่ได้ทำหน้าแปลกๆอะไร
จึงคิดว่าน่าจะใช้ถูกแล้ว

edit @ 10 Feb 2010 16:33:59 by jazzyalice

...............................................................................

 สืบเนื่องจากท่านเอกอัคราชทูตญี่ปุ่นประจำประเทศไทย ได้มาที่คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
เมื่อวันที่ 12 กุมภาพันธ์ 2553

ตอนที่ได้มีการถามคำถามภรรยาท่านทูต ได้มีการใช้รูปประโยค
「大使婦人にご質問させてください。」

ซึ่งภายหลีงในชั่วโมงอาจารย์กนกวรรณได้มีการถามถึงเรื่องนี้ว่าทำไมใช้
「大使婦人に聞きたいんですが。」 หรือ
「大使愚人に質問したいと思います。」 ไม่ได้

นั่นก็เพราะ ถ้าใช้หลักสืบเนื่องจากการที่ไปถามอาจารย์เรื่อง
จะไปช่วยอาจารย์จัดดอกไม้
ที่ใช้รูปประโยคให้กระทำก็เพราะเป็นการขออนุญาตให้เราทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง
ที่อาจจะรบกวนคู่สนทนา เหมือนกับที่เคยเรียนเวลาขอลางานเจ้านาย
เรามักจะใช้รูปประโยคให้กระทำ เช่น
「休ませてください。」 หรือ
「休ませていただけないでしょうか。」 เป็นต้น
และการที่จะถามคำถามผู้ที่สถานะสูงกว่า
เราไม่สามารถใช้รูปประโยคที่บ่งบอกถึงความปรารถนาของเรา
เช่นรูป「～たい」ซึ่งได้เรียนรู้สืบเนื่องมาจากคราวที่ทำงาน タスク1
ที่เขียนจม.ไปหาอาจารย์สอนกีต้าร์
ซึ่งเคยใช้
そのため、先生に教えていただきたいんです。
แล้วอาจารย์กนกวรรณแก้ให้เป็น
→　個人レッスンを引き受けていただけないでしょうか。
ซึ่งบ่งบอกว่าใช้รูป 「～たい」 ที่บ่งบอกถึงความปรารถนาของเราแล้วจะไม่สุภาพ หากคู่สนทนาของเราเป็นผู้ที่มีสถานะสูงกว่า

 

 

edit @ 27 Feb 2010 22:01:23 by jazzyalice

edit @ 27 Feb 2010 22:07:16 by jazzyalice

เมื่อวันศุกร์ที่ผ่านมา (15ม.ค.53)
หลังจากช่วยเพื่อนคนญี่ปุ่นทำการบ้านวิชาภาษาไทย
ได้ชวนเพื่อนคนญี่ปุ่นกลับบ้านด้วยกัน
ใช้ประโยคคำถามชักชวนตามที่ท่านอาจารย์ได้แนะนำมา
โดยไม่เผลอใช้รูป「～ましょうか」เวลาชักชวนครั้งแรก
แต่ใช้รูป「～ませんか」แทน
โดยใช้ประโยคว่า
「一緒に帰りませんか」
คิดว่าน่าจะถูก(เพราะเพื่อนไม่ทำหน้างงแล้ว)

ต่อมาเดินผ่านสยาม
อยากแวะร้านขายของ
จึงกะจะชวนเพื่อนไปดูด้วยกัน
แล้วนึกในใจ "ชวนเพื่อนครั้งแรกต้องใช้「～ませんか」"
จึงพูดไปว่า
「この店、見に行きませんか」 "ไปดูร้านนี้กันไหม?"(งงในภาษาไทยของตัวเองเหมือนกัน)
พอพูดไปแล้วเกิดรู้สึกแปลกๆ (เพื่อนก็ทำหน้างงๆแปลกๆ)
แต่ก็เหมือนเพื่อนจะเข้าใจ
แต่ตัวเองก็รู้สึกว่าใช้
「見に行きましょうか」จะดีกว่ารึเปล่า?

ต่อมาเพื่อนอยากแวะบ้าง
แต่เพื่อนพูดเป็นภาษาไทยว่า
"ดูร้านนี้ได้ไหม?"
คาดว่าน่าจะมาจากประโยคภาษาญี่ปุ่นที่ว่า
「この店、見てもいい？」
แต่ยังไม่มั่นใจเท่าไหร่
น่าสังเกตว่า แทนที่จะใช้รูปประโยคชักชวนเช่น
"แวะร้านนี้กันเถอะ"
แต่ใช้เป็นรูปประโยคขออนุญาตแทนว่า
"ขอแวะร้านนี้ได้ไหม?"

ดังนั้นอาจสรุปได้ว่าในกรณีที่จะชวนแวะ
ควรจะใช้รูปประโยคขออนุญาตมากกว่า
เพราะเหมือนเราไปรบกวนเวลาเพื่อนที่กลับด้วยกัน
ต้องขออนุญาตเพื่อนร่วมทางก่อน